Ása Sigríður Þórisdóttir 3. nóv. 2020

Vísbendingar um fækkun krabbameinsgreininga á Íslandi vegna COVID-19

Krabbameinsfélagið hvetur fólk sem finnur fyrir einkennum að hika ekki við að leita læknis svo meðferð geti hafist sem fyrst sé um krabbamein að ræða.

Bráðabirgðaathugun á fjölda krabbameinsgreininga sem skráð voru í Krabbameinsskrá í mars, apríl og maí 2020 leiðir í ljós 14-18% fækkun borið saman við sömu mánuði árin 2017-2019. Fjölgun var á krabbameinsgreiningum í júní og júlí en í september voru aftur færri krabbamein skráð. Ætla má að um sé að ræða áhrif vegna COVID-19 vegna skerðingar á starfsemi og nýtingu heilbrigðisþjónustu.

Á öllum Norðurlöndunum eru vísbendingar um svipaða stöðu, en hjá Norrænu krabbameinssamtökunum er grannt fylgst með áhrifum COVID-19. Óttast er að við blasi svokölluð „meðferðarskuld“ þegar COVID-19 léttir, þar sem krabbamein greinist síðar og á alvarlegra stigi en ella. Þess vegna er mikilvægt að heilbrigðiskerfið verði undir það búið að bregðast við á viðeigandi hátt. Krabbameinsfélagið hvetur fólk sem finnur fyrir einkennum að hika ekki við að leita læknis svo meðferð geti hafist sem fyrst sé um krabbamein að ræða. Nánari upplýsingar um einkenni krabbameina er að finna hér.

Færri húðmein greind en undanfarin ár

Stór hluti fækkunarinnar í apríl skýrist af færri greiningum krabbameina í húð. Þótt sum húðkrabbamein séu mjög alvarleg eru langflest þeirra tiltölulega mild. Tímabundin fækkun greindra húðmeina er því ef til vill minna áhyggjuefni en fækkun greininga margra annarra krabbameina.

Færri ristilspeglanir og brjóstaskimanir

Vísbendingar sjást um fækkun greininga ristil- og endaþarmskrabbameina í mars, apríl og maí og brjóstakrabbameins í maí og júní. Þó tilviljanasveiflur gætu skýrt hvort tveggja má reikna með því að færri einstaklingar hafi leitað til heilbrigðisþjónustu á þessum tíma. Auk þess gerðu sóttvarnaaðgerðir í tengslum við COVID-19 faraldurinn það að verkum að ákveðin heilbrigðisþjónusta bauðst ekki, til dæmis ristilspeglanir. Fyrsta smit á Íslandi greindist 28. febrúar 2020. Þann 10. mars ákváðu heilbrigðisstofnanir Norðurlands á Húsavík, Raufarhöfn, Kópaskeri og Akureyri að fresta öllum skimunum fyrir brjósta- og leghálskrabbameini um óákveðinn tíma. Vegna hertra sóttvarnaaðgerða 22. mars þegar aðeins 20 manns máttu koma saman þurfti að gera hlé á skimunum Leitarstöðvar Krabbameinsfélagsins. Starfsemin lá því niðri á tímabilinu 24. mars til 4. maí 2020 og sjá mátti lækkun á brjóstakrabbameinsnýgengi í maí og júní.

Svipaðar vísbendingar erlendis

Á Íslandi greinast undir 180 krabbamein á mánuði. Í svo lágum tölum sjást talsverð áhrif tilviljanasveifla. Sveiflurnar verða enn meira áberandi þegar skoðuð eru einstök krabbamein og því þarf að taka þeim niðurstöðum með fyrirvara. Þær geta þó gefið vísbendingar um stöðu mála. Staðfestar tölur greindra krabbameina hvers árs liggja ekki fyrir fyrr en seinni hluta ársins á eftir.

Fleiri þjóðir sjá vísbendingar í takt við það sem hér er lýst. Í sumar birtist í Lancet Oncology grein frá Hollandi þar sem lýst var svipaðri lækkun á heildarfjölda greininga og sést á Íslandi. Í Hollandi var, eins og hér á landi, mest fækkun greininga á húðmeinum en einnig sást þar lækkun í greiningum annarra krabbameina. Reikna má með að svipað sé uppi á teningnum hér á landi þótt auðveldara sé að skoða breytingarnar í Hollandi þar sem mánaðarlegur fjöldi greininga er um 13 þúsund.

Bráðabirgðatölur úr Krabbameinsskrá Íslands, sóttar í október 2020:

KRabbameinsskra-Islands-bradabirgdatolur


Fleiri nýjar fréttir

24. nóv. 2021 : Fræðslu­mynd í tilefni stór­afmælis

Í tilefni af 40 ára afmæli Stómasamtaka Íslands er nú komin út vönduð fræðslumynd. Samtökin eru hagsmunasamtök stómaþega á Íslandi sem leggja áherslu á aukin lífsgæði stómaþega með fræðslu, stuðningi og hvatningu.

Lesa meira
Birna Þórisdóttir

19. nóv. 2021 : Krabbameinsfélagið tekur þátt í verkefni um nýsköpun í heilsueflingu

Í dag kynnir Birna Þórisdóttir sérfræðingur og nýdoktor við Háskóla Íslands og fyrrum sérfræðingur hjá Krabbameinsfélaginu niðurstöður verkefnisins Er það bara ég eða stekkur súkkulaðið sjálft ofan í innkaupakerruna?

Lesa meira

18. nóv. 2021 : Jóla­happ­drætti Krabba­meins­félags­ins: Stuðningur við marg­þætta starf­semi

Nú hafa verið sendir út miðar í jólahappdrætti Krabba­meins­félagsins. Allt frá árinu 1955 hefur Krabba­meins­félagið staðið fyrir happdrætti sem hefur verið ein veigamesta tekjulind félagsins og stuðlað mjög að uppbyggingu þess og þróun. 

Lesa meira

18. nóv. 2021 : Ný rafræn samskiptagátt fyrir sjúklinga með krabbamein

Heilsumeðvera er ný rafræn samskiptagátt sem fer í loftið í nóvember. Þar geta krabbameinssjúklingar nálgast upplýsingar um meðferð, sent inn fyrirspurnir og fengið fræðsluefni sniðið að sínum sjúkdómi og meðferð. Heilbrigðisstarfsmaður vaktar þær fyrirspurnir sem berast, til að tryggja greið svör.

Lesa meira

13. nóv. 2021 : Sendu pabba mikilvæg skilboð á Feðradaginn

Í tilefni af Feðradeginum, sunnudaginn 14. nóvember, hvetur Krabbameinsfélagið alla til að senda pabba mikilvæg skilaboð - því við viljum hafa pabbana sem lengst á meðal okkar, við sem besta heilsu.

Lesa meira

Var efnið hjálplegt?