Unnar kjötvörur og stefna Reykjavíkurborgar í skólamáltíðum
Heitar umræður spruttu upp á dögunum í kjölfar endurbættrar matarstefnu Reykjavíkurborgar.
Ný matarstefna Reykjavíkurborgar og viðbrögð
Heitar umræður spruttu upp á dögunum í kjölfar endurbættrar matarstefnu Reykjavíkurborgar, ekki síst um þátt unninna kjötvara í mötuneytum borgarinnar, sérstaklega í leik- og grunnskólamáltíðum. Stefnan leggur áherslu á að matur á vegum borgarinnar styðji við heilsu, vellíðan og sjálfbærni, meðal annars með því að auka aðgengi að hollari og næringarríkari valkostum í daglegu lífi barna.
Sú breyting sem vakti hvað mesta athygli var að unnar kjötvörur verði ekki lengur grunnur aðalmáltíða í mötuneytum leik- og grunnskóla. Þær hverfa þó ekki alfarið, heldur verða í boði sjaldnar sem aðalmáltíð en áfram sem meðlæti. Viðbrögðin létu ekki á sér standa og sumir töldu vegið að hefðum og þjóðlegum mat. Mikilvægt er þó að hafa í huga að breytingarnar eru í samræmi við opinberar ráðleggingar um mataræði frá embætti landlæknis, þar sem mælt er með að takmarka neyslu unninna kjötvara og leggja meiri áherslu á grænmeti, ávexti, heilkorn og fjölbreytta próteingjafa.
Umræðan snertir einnig mun stærra samhengi. Mataræði hefur veruleg áhrif á heilsu til lengri tíma og fyrir mörg börn eru skólamáltíðir stór hluti af daglegu mataræði. Þær geta haft áhrif á bæði matarvenjur og viðhorf til matar til lengri tíma og eru því mikilvægur vettvangur fyrir uppeldi og lærdóm. Þannig snýst matarstefnan um meira en einstaka matvæli – hún snýst um að skapa heilsueflandi matarumhverfi sem styður við góða heilsu til lengri tíma.
Mataræði og krabbameinsáhætta
Rannsóknir sýna að ýmsir lífstílsþættir skipta máli þegar kemur að krabbameinsáhættu, þar skiptir mataræði miklu máli. Neysla grænmetis, ávaxta, bauna og heilkorns hefur verið tengd minni krabbameinsáhættu en mikil neysla á unnum kjötvörum hefur verið tengd aukinni áhættu, og þá helst krabbameini í ristli og endaþarmi.
Unnar kjötvörur eru kjöt sem hefur verið saltað, reykt, gerjað eða unnið á annan hátt til að lengja geymsluþol eða breyta bragði, svo sem beikon, pylsur, skinka og pepperóní. Alþjóðlega krabbameinsrannsóknastofnunin (IARC), sem starfar undir Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni (WHO), flokkar unnar kjötvörur í 1. flokk krabbameinsvaldandi efna, vegna vísindalegra sannana fyrir tengslum þeirra við krabbamein. Magnið sem neytt er skiptir þó miklu máli, þar sem áhættan eykst með aukinni neyslu.
Mikilvægt hlutverk yfirvalda
Í þessu ljósi er eðlilegt og jákvætt að opinberir aðilar endurskoði samsetningu máltíða sem boðið er upp á, sérstaklega fyrir börn. Markmiðið er ekki algjört bann, heldur að stuðla að meðvitund og hófsemi á ákveðnum matvælum og færa daglegt mataræði í heilsusamlegri átt.
Stjórnvöld gegna veigamiklu hlutverki þegar kemur að því að móta það umhverfi sem hefur áhrif á daglegar venjur barna og þar með heilsu þeirra til framtíðar.
Aðgerðir sem stuðla að heilsusamlegra mataræði Íslendinga geta haft raunveruleg og langvarandi áhrif á heilsufar – bæði fyrir einstaklinga og samfélagið í heild.
Spár félagsins gera ráð fyrir gríðarlegri fjölgun krabbameinstilvika til ársins 2045 og því er mikilvægt að samfélagið allt taki höndum saman til að reyna að sporna við þeirri þróun… því lífið liggur við.
Lesa nánar um hvernig daglegar venjur hafa áhrif á krabbameinslíkur á forvarnarsíðu Krabbameinsfélag Íslands.
Matarstefna Reykjavíkurborgar.