Já heilbrigðisráðherra - sóknarfærin eru mörg þegar kemur að lýðheilsu barna
Það var afar ánægjulegt að hlusta á ræðu heilbrigðisráðherra í gær, í umræðum um stefnuræðu forsætisráðherra. Ráðherra lýsti því að hennar þingmál snerust meðal annars um lýðheilsu barna og nikótín. Bætt lýðheilsa barna stuðlar að betri lífsgæðum og heilsu, þar á meðal færri krabbameinstilvikum.
Heilbrigðisráðherra nefndi sérstaklega óholla lifnaðarhætti sem ógna heilsu barna og þarf að ráðast gegn. Hún tiltók óhollt mataræði, litla hreyfingu, nikótín og aukið aðgengi að áfengi og nefndi áhrif net- og samfélagsmiðla í þessu samhengi.
Hjá Krabbameinsfélaginu tökum við heils hugar undir áherslur heilbrigðisráðherra sem ríma við áherslur félagsins. Í því samhengi má nefna að Krabbameinsfélagið, ásamt systurfélögunum á Norðurlöndunum, gaf út leiðbeiningar til stjórnvalda til að vinna gegn ofþyngd barna árið 2024. Þær eru enn í fullu gildi. Félagið hefur einnig beitt sér fyrir því að nikótínvörur falli undir sömu löggjöf og tóbak. Þá hefur félagið beitt sér gegn auknu aðgengi að áfengi, hvort sem það lýtur að netsölu eða sölu á opinberum stöðum þar sem börn eru til staðar. Á það meðal annars við á íþróttaviðburðum og tekur félagið þar eindregið undir ummæli ráðherra „börn gera ekki það sem við segjum, þau gera það sem við gerum“.
Í vor kannaði Krabbameinsfélagið sýn framboða til sveitarstjórna á hlutverk sveitarfélaganna í að byggja upp heilsueflandi sveitarfélög. Framboðin voru almennt mjög jákvæð hvað það varðar en sveitarfélögin eru í lykilstöðu til að tryggja börnum hollan mat í skólum, að auka hreyfingu í skólum og á opnum svæðum og bæta aðgengi að íþróttamannvirkjum, svo eitthvað sé nefnt.
Heilbrigðisráðherra nefndi áhrif net- og samfélagsmiðla á heilsu barna. Beinar og óbeinar auglýsingar sem börn verða fyrir alla daga. Krabbameinsfélagið hefur lagt á það áherslu við stjórnvöld að þau setji strangar skorður við markaðssetningu á óhollum matvælum og að sjálfsögðu tóbaks- og nikótínvörum og áfengi til barna, með beinum og óbeinum hætti, líka á net- og samfélagsmiðlum.
Sóknarfærin eru mörg varðandi það að bæta lýðheilsu barna en skýr vilji er fyrsta skrefið.
Krabbameinsfélagið fagnar áherslu heilbrigðisráðherra á þessi mál og við erum að sjálfsögðu fús til samstarfs.
Halla Þorvaldsdóttir, framkvæmdastjóri Krabbameinsfélagsins.
Grein birtist í Skoðun á Vísi 10. september 2026.