Beint í efni

Krabba­mein­stengd þreyta

Krabbameinstengdri þreytu má lýsa sem óvenju mikilli og íþyngjandi þreytu. Hún er ólík venjulegri þreytu, leggst mismunandi á fólk og það er ekki hægt að sofa hana úr sér. Sumir upplifa skerta orku á meðan aðrir eru meira og minna rúmliggjandi.

Þreytan er jafnframt óáþreifanleg og ógreinanleg með blóðprufum eða öðrum líkamlegum mælingum og orsakir hennar eru ólíkar. Hún getur komið fram vegna krabbameinsmeðferða, verkja, blóðleysis, tilfinningalegs álags, svefnleysis, skertrar næringarinntöku, lyfja, lítillar hreyfingar eða breytinga á hormónastarfsemi líkamans.  Þá geta þreytu einkenni verið meiri og varað lengur hjá eldra fólki en þeim sem yngri eru.

Við skiptum krabbameinstengdri þreytu upp í tvennt, eftir því hve lengi hún stendur yfir:

  • Tímabundin eða skammvinn krabbameinstengd þreyta
    sem tengist sjúkdómnum eða krabbameinsmeðferðinni beint. Eftir að meðferð lýkur dregur hægt og rólega úr einkennum.
  • Langvinn eða síðbúin krabbameinstengd þreyta
    sem getur komið fram eftir að meðferð lýkur eða enn er til staðar meira en sex mánuðum síðar. Hún getur varað mánuðum eða árum saman og í sumum tilfellum er hún varanleg. 

Krabbameinstengd þreyta er algengasta langvinna eða síðbúna aukaverkunin.

Þar sem krabbameinstengd þreyta er óáþreifanleg, virðast margir hraustari og betur upplagðir en þeir eru í raun og veru. Þetta getur haft í för með sér að fólk upplifi óraunhæfar kröfur frá umhverfinu. Í slíkum aðstæðum er mikilvægt að ræða um líðan sína við fólkið í kringum sig.

Krabbameinsþreytu upplifa margir sem:

  • Orku- og úthaldsleysi, syfja, sljóleiki, depurð og leiði
  • Vanlíðan, vera úrvinda, búin á því og finna til vanmáttar
  • Einbeitingarskort, minnistruflanir og þunglyndiseinkenni
  • Erfiðleika við að koma fyrir sig orði
  • Orkuleysi við að takast á við ánægjuleg verkefni
  • Örðugleika við lestur, gleyma jafnóðum því sem búið er að lesa
  • Lengri tíma til að jafna þig eftir líkamlega eða andlega áreynslu
  • Þreytu í ósamræmi við áreynslu
  • Hamlandi, kemur í veg fyrir daglegar venjur eins og að stunda vinnu og verja tíma með vinum og fjölskyldu.