Brjóstakrabbamein

Taktu prófið!

Með því að taka brjóstaprófið lærir þú að þekkja staðreyndir um krabbamein í brjóstum, sem er algengasta krabbamein hjá konum. Með því að þekkja einkenni og mæta í skoðun er oft hægt að greina sjúkdóminn á byrjunarstigi.



1Brjóstakrabbamein greinist eingöngu hjá konum.

Rétta svarið er: "Rangt"

Karlar geta einnig greinst með brjóstakrabbamein og greinist um einn karl á móti hverjum hundrað konum.


2Verkir og eymsli eru algengustu einkenni brjóstakrabbameins.

Rétta svarið er: "Rangt"

Verkir eru mjög algengir og langoftast af saklausum toga, t.d. vegna hormónabreytinga eða frá stoðkerfinu. Algengasta einkenni brjóstakrabbameins er eymslalaus hnútur eða þykkildi. Hnútur getur einnig greinst í handarkrika. Önnur einkenni eru inndregin húð eða brjóstvarta, exemlíkar breytingar á brjóstvörtu eða sár sem ekki grær, blóðlituð eða glær útferð úr brjóstvörtu og einstaka sinnum verður brjóstið þrútið og húð bjúgkennd. Athugið að þessi einkenni eru oft af saklausum toga. Til að fræðast meira um einkenni brjóstakrabbameins og hvert á að leita eru nánari upplýsingar hér.


3Brjóstakrabbamein er mjög algengt.

Rétta svarið er: "Rétt"

Brjóstakrabbamein er algengasta krabbameinið hjá íslenskum konum. Á hverju ári greinast að meðaltali rúmlega 200 konur og 40 deyja af völdum þess. Nú eru um 3.000 konur og 30 karlar á lífi sem greinst hafa með brjóstakrabbamein.


4Leit að krabbameini í brjóstum gerir meiri skaða en gagn.

Rétta svarið er: "Rangt"

Geislarnir við brjóstamyndatöku eru afar litlir og jafnast á við umhverfisgeislun sem við fáum á okkur yfir tveggja vikna tímabil. Yfirleitt finna konur lítið fyrir brjóstamyndatökunni en einstaka konur geta fundið til í brjóstum eftir rannsóknina. Slíkir verkir lagast á nokkrum dögum eða vikum og valda engum skaða. Sýnt hefur verið fram á að brjóstamyndataka á tveggja ára fresti lækkar dánartíðni af völdum sjúkdómsins um allt að 40%. Til eru brjóstakrabbamein sem ekki munu valda einstaklingnum skaða (sofandi mein). Þar sem ekki er hægt að greina þau frá getur leitin leitt til óþarfrar meðferðar hjá konum með slík mein. Síðan er hluti hnútanna sem sjást ekki á brjóstamynd, annaðhvort er þá um að ræða sjaldgæfari tegund af brjóstakrabbameini eða konan er með svo þéttan kirtilvef að hnúturinn sést ekki nægilega vel á mynd.

Konum á aldrinum 40 til 69 ára er ráðlagt að mæta í skoðun á tveggja ára fresti. Á höfuðborgarsvæðinu og nágrenni er skoðað á Leitarstöð Krabbameinsfélagsins og á landsbyggðinni á heilsugæslustöðvum. Hægt er að panta tíma í síma 540 1919 eða með tölvupósti á leit@krabb.is. Brjóstakrabbameinsleit er gerð hjá einkennalausum konum. Þær konur sem eru með einkenni ættu að panta tíma í sérskoðun hjá lækni, heimilislækni eða kvensjúkdómalækni. Einnig er hægt að panta tíma í sérskoðun á Leitarstöð Krabbameinsfélagsins í síma 540 1960.


5Fjölskyldusaga og erfðir eiga lítinn þátt í þróun brjóstakrabbameins.

Rétta svarið er: "Rétt"

Talið er að erfðir eigi hlut í þróun brjóstakrabbameins hjá um 10% kvenna sem greinast með sjúkdóminn. Um 7% kvenna og um 40% karla með brjóstakrabbamein eru með stökkbreytingu í BRCA2-geni. Stökkbreyting í BRCA1-geni hefur einnig fundist hér á landi en er sjaldgæf. Því fleiri nákomnir ættingjar og því yngri sem þeir eru við greiningu sjúkdómsins því meiri líkur eru á að einstaklingurinn beri meðfædda genastökkbreytingu. Einnig getur fjölskyldusaga skýrst af sameiginlegum umhverfisþáttum sem auka líkur á sjúkdómnum.


6Kvenhormón eiga oft þátt í myndun brjóstakrabbameins.

Rétta svarið er: "Rétt"

Sjúkdómurinn er hundraðfalt algengari hjá konum en körlum og um 75% æxlanna eru hormónajákvæð. Frjósemissaga tengist einnig tíðni brjóstakrabbameins en konur sem eiga sitt fyrsta barn fyrir 18 ára og konur sem eiga mörg börn eru í minni áhættu að fá brjóstakrabbamein. Konur sem byrja seint á blæðingum og fara á breytingaskeiðið fyrir fimmtugt eru einnig í minni hættu. Langvarandi notkun getnaðarvarnapillu og tíðahvarfahormóna eykur einnig líkur á sjúkdómnum.


7Hnútur í brjósti er oftast krabbamein.

Rétta svarið er: "Rangt"

Flestir hnútar sem greinast í brjóstum eru af saklausum uppruna. Algengir góðkynja hnútar í brjóstum eru bandvefshnútar (fibroadenoma), belgmein (cyst), fituæxli (lipoma), fitudrep (fat necrosis) og totumyndandi æxli (intraductal papilloma). Ráðlagt er að láta lækni meta hnúta sem greinast í brjóstum. Hægt er að panta tíma í sérskoðun á brjóstum hjá Leitarstöð Krabbameinsfélagsins.


8Tíðni brjóstakrabbameins byrjar að hækka eftir 25 ára aldur.

Rétta svarið er: "Rétt"

Tíðni brjóstakrabbameins eykst samhliða hækkandi aldri, nær hámarki um 65 ára og lækkar aðeins eftir það. Meðalaldur við greiningu er 62 ár. Þó sjúkdómurinn sé sjaldgæfur undir fertugu þá greinast árlega um tíu einstaklingar á þeim aldri.


9Eitt glas af áfengi á dag eykur ekki líkur á brjóstakrabbameini.

Rétta svarið er: "Rangt"

Asetaldehýð, sem er meginniðurbrotsefni alkóhóls í áfengi, er þekkt krabbameinsvaldandi efni. Því meira sem drukkið er af áfengi því meiri er áhættan. Engin örugg neðri mörk eru fyrir magn af áfengi sem neytt er.


10Næturvaktavinna er líklegur áhættuþáttur brjóstakrabbameins.

Rétta svarið er: "Rétt"

Vaktavinna sem felur í sér röskun á lífklukku og svefni er líklegur áhættuþáttur brjóstakrabbameins. Rannsóknir hafa sýnt að stéttir sem vinna mikið á vöktum, t.d. hjúkrunarfræðingar og flugfreyjur, eru í aukinni áhættu að fá brjóstakrabbamein.


11Regluleg hreyfing er verndandi fyrir brjóstakrabbamein.

Rétta svarið er: "Rétt"

Reglubundin hreyfing getur minnkað líkur á brjóstakrabbameini hjá konum á öllum aldri og bætt lífshorfur þeirra sem greinast. Miðað er við að hreyfing feli í sér áreynslu í um 30-60 mínútur í senn, að minnsta kosti þrisvar í viku.


12Streita og álag getur minnkað lífslíkur þeirra sem greinast með brjóstakrabbamein.

Rétta svarið er: "Rétt"

Þó svo að streita og álag hafi ekki verið tengt við auknar líkur á að fá brjóstakrabbamein þá er vitað að streita og álag bælir ónæmiskerfið, sem getur hraðað framgangi sjúkdómsins og þannig minnkað lífslíkur þeirra sem hafa greinst.


13Einstaklingur sem lifir heilbrigðu lífi fær ekki brjóstakrabbamein.

Rétta svarið er: "Rangt"

Þó svo að ýmsir þættir auki líkur á brjóstakrabbameini þá er yfirleitt ekki hægt að benda á neinn stakan þátt sem orsakar sjúkdóminn. Yfirleitt þarf samspil margra þátta sem margir hverjir eru óþekktir. Fólk sem er hraust og lifir heilbrigðu lífi getur þannig einnig greinst með brjóstakrabbamein.


14Flestir sem greinast með brjóstakrabbamein læknast.

Rétta svarið er: "Rétt"

Mjög góður árangur hefur náðst í meðferð brjóstakrabbameins og um 90% eru á lífi fimm árum eftir greiningu. Konur sem eru með útbreiddan sjúkdóm hafa einnig nokkuð góðar lífshorfur því bylting hefur orðið í meðferð útbreidds sjúkdóms. Oft er hægt er að halda sjúkdómnum niðri með lyfjameðferð í áratugi. 



Var efnið hjálplegt?