Sigriður Sólan Guðlaugsdóttir 1. feb. 2018

Ný rannsókn sýnir batnandi horfur krabbameinssjúklinga á alþjóðavísu

Mikill munur er á milli þjóða - Ísland í hópi landa með bestu horfurnar

  • Frumurannsókn KÍ

Sem dæmi hafa horfur barna með heilaæxli batnað í mörgum löndum. Þannig er fimm ára lifun hjá börnum sem greindust allt fram til ársins 2014 tvöfalt hærri í Danmörku og Svíþjóð, í kringum 80%, á meðan hún er innan við 40% í Mexíkó og Brasilíu. Líkur eru á að þetta endurspegli aðgang sjúklinga að greiningu, gæði greiningarinnar og meðferðarúrræði.

Krabbameinsskrá Krabbameinsfélags Íslands tók þátt í rannsókninni sem nefnist CONCORD-3 og var birt læknaritinu The Lancet. Hún byggðist á greiningum einstaklinga frá 322 krabbameinsskrám í 71 landi eða landssvæðum. Borin var saman fimm ára lifun frá greiningu hjá yfir 37,5 milljónum einstaklinga, bæði fullorðnum (15-99 ára) og börnum (0-14 ára). Um var að ræða 18 algengustu krabbameinin, eða 75% krabbameina sem greind voru á árunum 2000-2014.

Ísland í hópi landa með bestu horfurnar

Eftir að búið er að taka tillit til mismunandi aldurs og dauðsfalla af öðrum orsökum hafa krabbameinssjúklingar í eftirfarandi löndum bestu horfur í heiminum og hafa þær haldist nokkuð stöðugar síðustu 15 árin: Bandaríkin, Kanada, Ástralía, Nýja Sjáland, Finnland, Noregur, Ísland og Svíþjóð.

Á Íslandi var fimm ára lifun 89% hjá konum sem greindust með brjóstakrabbamein síðasta fimm ára tímabil rannsóknarinnar, eða árin 2010-2014, samanborið við 66% hjá konum á Indlandi. Í Evrópu náði prósentan upp í 85% eða meira í 16 löndum, en komst aðeins upp í 71% í Rússlandi, sem er lægsta prósentan í álfunni.

Danmörk nálgast önnur Norðurlönd

Horfur krabbameinssjúklinga hafa batnað verulega í Danmörku og eru þær nú svipaðar og á hinum Norðurlöndunum, en voru áður talsvert verri. Þessar hröðu framfarir síðustu 15 árin má helst rekja til þess að Danir hafa sett fram vandaðar krabbameinsáætlanir og farið eftir þeim.

Skortur er á krabbameinsáætlun í of mörgum löndum

Forstöðumaður rannsóknarinnar, Dr. Claudia Allemani, segir afar mikilvægt að yfirvöld setji fram og fari eftir stefnumótandi áætlunum til að halda krabbameinum í skefjum og viðhalda þeim árangri sem náðst hafi í lifun. Efnahags- og framfararstofnunin OECD notar nú niðurstöður CONCORD rannsóknanna til að bera saman frammistöðu 48 heilbrigðiskerfa víða um heim.

Mikilvægi krabbameinsskráningar

Áætlanir um lifun í sumum heimshlutum takmarkast þó bæði af ófullkomnum krabbameinsskrám og ýmsum stjórnsýslulegum eða lagalegum hindrunum. Sem dæmi eru 40% skráðra tilfella í Afríku með ófullnægjandi eftirfylgni í skráningum, svo ekki var hægt að meta þróun lifunar.

„Ríkisstjórnir verða að skilja hversu mikilvægar krabbameinsskrár eru sem tæki til eflingar lýðheilsu. Þaðan koma stöðugt verðmætar upplýsingar er varða forvarnir gegn krabbameinum og skilvirkni heilbrigðiskerfisins, með hlutfallslega afar litlum tilkostnaði,“ segir Claudia. 

Mikill munur á horfum barna með krabbamein

Rannsóknin varpar ljósi á mikinn mun á horfum barna með krabbamein, eftir búsetu. Í Brasilíu og Mexíkó var fimm ára lifun undir 40% árin 2010-2014, miðað við um 80% í Svíþjóð, Danmörku og Slóvakíu. Þrátt fyrir að horfur hafi batnað í flestum löndum frá árinu 1995 er mikill munur á fimm ára lifun barna með algengasta krabbameinið, bráða- eitilfrumuhvítblæði. Það sýnir best þá annmarka sem eru í sumum löndum á greiningu og meðferð sjúkdómsins, en hann er almennt talinn læknanlegur. Í nokkrum löndum eins og Kanada, Bandaríkjunum og 9 Evrópulöndum, er lifun 90%, meðan hún er undir 60% í Kína, Mexíkó og Ekvador.

Betri skráning nauðsynleg til að fylgjast með þróun

Í lokin leggja höfundar rannsóknarinnar áherslu á mikilvægi þess að krabbameinsskrár um allan heim fái fullnægjandi fjármagn og aðstöðu til að skrá alla krabbameinssjúklinga, svo hægt sé að fylgjast með árangri greiningar og meðferðar í öllum löndum. 


Fleiri nýjar fréttir

20. des. 2019 : Jóladagatal: Kjöt og krabbamein

Sagt er að þegar íslensku jólasveinarnir komi til byggða leiti þeir einna helst í eldhús og búr. Ketkrókur og Bjúgnakrækir næla sér í kjötbita á meðan Stúfur hirðir agnirnar sem hafa brunnið við pönnuna. En eru tengsl milli kjötneyslu og krabbameins?

Lesa meira

16. des. 2019 : Jóladagatal: Gómsætar fiskuppskriftir í aðdraganda jóla

Þar sem kjöt er ómissandi þáttur jólahalds hjá mörgum Íslendingum er upplagt síðustu vikurnar fyrir jól að borða vel af fiski og jurtafæði. Ríkuleg neysla af heilkornavörum, grænmeti, ávöxtum, baunum og linsubaunum dregur úr líkum á krabbameini. Lax í mangó eða pönnusteikt rauðspretta? Fáðu uppskriftirnar!

Lesa meira

13. des. 2019 : Jóladagatal: Hreyfum okkur í desember

Hreyfing minnkar líkur á krabbameini og flestir hafa gott af því að hreyfa sig meira og sitja minna. Þó jólasveinarnir séu miklir matarunnendur þá hreyfa þeir sig líka mikið, milli fjalla, sveita og bæja. Hér eru hugmyndir að hreyfingu sem hægt er að gera heima og í heimabyggð, sóttar í smiðju jólasveinanna.

Lesa meira
Hlaðvarp

12. des. 2019 : Nýtt: Hlaðvarp Krabbameinsfélagsins

Hlaðvarp Krabbameinsfélagsins hefur göngu sína í dag. Þættirnir verða sendir út vikulega og munu fjalla um ýmislegt sem tengist betri heilsu og líðan.

Lesa meira

12. des. 2019 : Jóladagatal: Mjólk og krabbamein

Eins og alþjóð veit eru íslensku jólasveinarnir aldir upp á tröllamjólk og bræðurnir Stekkjastaur, Giljagaur og Skyrgámur sérlega sólgnir í mjólk og mjólkurmat. En hver eru tengsl mjólkurneyslu við krabbamein?

Lesa meira

Var efnið hjálplegt?