Sigriður Sólan Guðlaugsdóttir 1. feb. 2018

Ný rannsókn sýnir batnandi horfur krabbameinssjúklinga á alþjóðavísu

Mikill munur er á milli þjóða - Ísland í hópi landa með bestu horfurnar

  • Frumurannsókn KÍ

Sem dæmi hafa horfur barna með heilaæxli batnað í mörgum löndum. Þannig er fimm ára lifun hjá börnum sem greindust allt fram til ársins 2014 tvöfalt hærri í Danmörku og Svíþjóð, í kringum 80%, á meðan hún er innan við 40% í Mexíkó og Brasilíu. Líkur eru á að þetta endurspegli aðgang sjúklinga að greiningu, gæði greiningarinnar og meðferðarúrræði.

Krabbameinsskrá Krabbameinsfélags Íslands tók þátt í rannsókninni sem nefnist CONCORD-3 og var birt læknaritinu The Lancet. Hún byggðist á greiningum einstaklinga frá 322 krabbameinsskrám í 71 landi eða landssvæðum. Borin var saman fimm ára lifun frá greiningu hjá yfir 37,5 milljónum einstaklinga, bæði fullorðnum (15-99 ára) og börnum (0-14 ára). Um var að ræða 18 algengustu krabbameinin, eða 75% krabbameina sem greind voru á árunum 2000-2014.

Ísland í hópi landa með bestu horfurnar

Eftir að búið er að taka tillit til mismunandi aldurs og dauðsfalla af öðrum orsökum hafa krabbameinssjúklingar í eftirfarandi löndum bestu horfur í heiminum og hafa þær haldist nokkuð stöðugar síðustu 15 árin: Bandaríkin, Kanada, Ástralía, Nýja Sjáland, Finnland, Noregur, Ísland og Svíþjóð.

Á Íslandi var fimm ára lifun 89% hjá konum sem greindust með brjóstakrabbamein síðasta fimm ára tímabil rannsóknarinnar, eða árin 2010-2014, samanborið við 66% hjá konum á Indlandi. Í Evrópu náði prósentan upp í 85% eða meira í 16 löndum, en komst aðeins upp í 71% í Rússlandi, sem er lægsta prósentan í álfunni.

Danmörk nálgast önnur Norðurlönd

Horfur krabbameinssjúklinga hafa batnað verulega í Danmörku og eru þær nú svipaðar og á hinum Norðurlöndunum, en voru áður talsvert verri. Þessar hröðu framfarir síðustu 15 árin má helst rekja til þess að Danir hafa sett fram vandaðar krabbameinsáætlanir og farið eftir þeim.

Skortur er á krabbameinsáætlun í of mörgum löndum

Forstöðumaður rannsóknarinnar, Dr. Claudia Allemani, segir afar mikilvægt að yfirvöld setji fram og fari eftir stefnumótandi áætlunum til að halda krabbameinum í skefjum og viðhalda þeim árangri sem náðst hafi í lifun. Efnahags- og framfararstofnunin OECD notar nú niðurstöður CONCORD rannsóknanna til að bera saman frammistöðu 48 heilbrigðiskerfa víða um heim.

Mikilvægi krabbameinsskráningar

Áætlanir um lifun í sumum heimshlutum takmarkast þó bæði af ófullkomnum krabbameinsskrám og ýmsum stjórnsýslulegum eða lagalegum hindrunum. Sem dæmi eru 40% skráðra tilfella í Afríku með ófullnægjandi eftirfylgni í skráningum, svo ekki var hægt að meta þróun lifunar.

„Ríkisstjórnir verða að skilja hversu mikilvægar krabbameinsskrár eru sem tæki til eflingar lýðheilsu. Þaðan koma stöðugt verðmætar upplýsingar er varða forvarnir gegn krabbameinum og skilvirkni heilbrigðiskerfisins, með hlutfallslega afar litlum tilkostnaði,“ segir Claudia. 

Mikill munur á horfum barna með krabbamein

Rannsóknin varpar ljósi á mikinn mun á horfum barna með krabbamein, eftir búsetu. Í Brasilíu og Mexíkó var fimm ára lifun undir 40% árin 2010-2014, miðað við um 80% í Svíþjóð, Danmörku og Slóvakíu. Þrátt fyrir að horfur hafi batnað í flestum löndum frá árinu 1995 er mikill munur á fimm ára lifun barna með algengasta krabbameinið, bráða- eitilfrumuhvítblæði. Það sýnir best þá annmarka sem eru í sumum löndum á greiningu og meðferð sjúkdómsins, en hann er almennt talinn læknanlegur. Í nokkrum löndum eins og Kanada, Bandaríkjunum og 9 Evrópulöndum, er lifun 90%, meðan hún er undir 60% í Kína, Mexíkó og Ekvador.

Betri skráning nauðsynleg til að fylgjast með þróun

Í lokin leggja höfundar rannsóknarinnar áherslu á mikilvægi þess að krabbameinsskrár um allan heim fái fullnægjandi fjármagn og aðstöðu til að skrá alla krabbameinssjúklinga, svo hægt sé að fylgjast með árangri greiningar og meðferðar í öllum löndum. 


Fleiri nýjar fréttir

1. mar. 2024 : Við erum að kalla þig út, kall!

Við fögnum framförum í greiningu og meðferð en best er auðvitað ef hægt er að koma í veg fyrir krabbamein. Vísindin vísa okkur leiðina og rannsóknir sýna að 30 til 40% krabbameina tengjast lífsstíl. Það þýðir að ýmsar lífsvenjur, t.d. tóbaksnotkun, áfengisneysla, hreyfingarleysi, mataræði og fleiri þættir geta haft áhrif á líkurnar á ákveðnum tegundum krabbameina.

Lesa meira

29. feb. 2024 : Köllum kalla þessa lands út!

Mottumars, árlegt árvekni- og fjáröflunarátak tileinkað krabbameinum hjá körlum hefst í dag. Kallaútkall er yfirskrift átaksins í ár þar sem lögð er áhersla á forvarnargildi hreyfingar. Regluleg hreyfing dregur úr hættunni á krabbameinum, en allt of margir karlmenn hreyfa sig ekki nóg til að njóta þessara verndandi áhrifa. Það þarf ekki nema örfáar mínútur af hreyfingu á dag til að ná fram jákvæðum áhrifum.

Lesa meira

28. feb. 2024 : Upp með sokkana og í Mottumarshlaupið 2024

Komdu með í fyrsta Mottumarshlaup Krabbameinsfélagsins sem haldið verður á hlaupársdeginum 29. febrúar. Við lofum stuði og stemmningu um leið og við hreyfum okkur til stuðnings góðum málstað!

Lesa meira

27. feb. 2024 : Sjöunda árið í röð fær forsetinn fyrsta parið

Forseta Íslands, hr. Guðna Th. Jóhannessyni hefur frá árinu 2018 verið afhent fyrsta parið af Mottumarssokkunum sem seldir eru til styrktar Krabbameinsfélaginu í Mottumars, árlegu árvekni- og fjáröflunarátaki sem tileinkað er krabbameinum hjá körlum. Forsetinn hefur sýnt verkefninu ómetanlegan stuðning í gegnum árin.

Lesa meira

27. feb. 2024 : Mottumarssokkarnir hannaðir af AS WE GROW

Það eru þær Gréta Hlöðversdóttir, Snæfríð Þorsteins og Kamilla Henriau sem eru hugmyndasmiðirnir og hönnuðirnir á bakvið sokkana sem eru einstaklega fallegir. 

Lesa meira

Var efnið hjálplegt?