Birna Þórisdóttir 21. des. 2018

Jóladagatal Krabbameinsfélagsins: Kjöt og krabbamein

Sagt er að þegar íslensku jólasveinarnir komi til byggða leiti þeir einna helst í eldhús og búr. Ketkrókur og Bjúgnakrækir eru lunknir í að næla sér í kjötbita á meðan Stúfur hirðir agnirnar sem hafa brunnið við pönnuna. En eru tengsl milli kjötneyslu og krabbameins? Í jóladagatali Krabbameinsfélagsins eru venjur íslensku jólasveinanna skoðaðar með nýstárlegum hætti.

Niðurstöður viðamikilla rannsókna, meðal annars á vegum International Agency for Research on Cancer, World Cancer Research Fund og American Institute for Cancer Research, eru þær að mikil neysla á unnum kjötvörum auki áhættu á krabbameini í ristli og endaþarmi (convincing evidence) og líklegt sé að mikil neysla á rauðu kjöti, t.d. nautakjöti, svínakjöti, lambakjöti, auki áhættu á sama krabbameini (probable evidence). Einnig skiptir máli hvernig kjöt er eldað. Ef kjöt brennur við háan hita þá myndast óæskileg efnasambönd, sem ekki er hægt að útiloka að geti aukið áhættu á krabbameini.

Með unnum kjötvörum er átt við kjöt sem er reykt, þurrkað, saltað eða rotvarið með rotvarnarefnum. Dæmi um unnar kjötvörur eru skinka, spægipylsa, beikon, bjúgu og pylsur. Þó það sé aukin áhætta á krabbameini í ristli og endaþarmi meðal fólks sem borðar mikið magn unninna kjötvara er það ekki svo að stórhættulegt sé að neyta þeirra af og til, en betra er að það sé sjaldan og magninu stillt í hóf. Því er ráðlagt að takmarka neyslu á unnum kjötvörum eins og hægt er til að minnka líkur á krabbameini.

Íslenskar ráðleggingar um mataræði sem og ráðleggingar krabbameinsrannsóknastofnanna eru á þá leið að hófleg kjötneysla geti verið hluti af hollu mataræði. Með hóflegri neyslu er átt við að neysla á rauðu kjöti sé ekki meiri en að hámarki 350-500 grömm á viku. Við gerð þessara ráðlegginga er tekið mið annars vegar af því að kjöt er góð uppspretta próteins, járns, B12-vítamíns og annarra mikilvægra næringarefna, og hins vegar af líklegum tengslum við aukna áhættu á ristil- og endaþarmskrabbameini. Neysla á rauðu kjöti er þó ekki nauðsynlegur hluti af hollu mataræði. Fuglakjöt og fiskur teljast ekki sem rautt kjöt og fólk sem kýs alveg að sleppa kjöti getur uppfyllt þörf sína fyrir öll næringarefni með því að vanda fæðuvalið og borða fjölbreytt.

Á nýju ári hvetjum við landsmenn til þess að neyta kjöts í hófi og takmarka sérstaklega neyslu á unnum kjötvörum. Í leiðinni ætti að skapast nægt rými fyrir heilkornavörur, grænmeti, ávexti, baunir, linsubaunir og aðra fæðu úr jurtaríkinu, sem veitir vernd gegn krabbameini. Við væntum þess þó að Stúfur, Bjúgnakrækir og Ketkrókur mæti til byggða venju samkvæmt fyrir næstu jól og kræki í kjötbita, enda bara einu sinni á ári sem þeir komast í slíkt.   

Tengdar greinar:

Jóladagatal - mjólk og krabbamein

Jóladagatal - svefn og krabbamein

Jóladagatal - uppáhaldið hans Pottaskefils

Jóladagatal - hreyfum okkur um jólin

Aðrar heimildir:

Norat et al. European Code against Cancer 4th Edition: Diet and cancer. Cancer Epidemiol. 2015 Dec;39 Suppl 1:S56-66.

Vieira et al. Foods and beverages and colorectal cancer risk: a systematic review and meta-analysis of cohort studies, an update of the evidence of the WCRF-AICR Continuous Update Project. Ann Oncol. 2017 Aug 1;28(8):1788-1802.


Fleiri nýjar fréttir

5. des. 2019 : Hvernig nennirðu þessu?

Í dag er alþjóðadagur sjálfboðaliða og Árni Einarsson formaður Krabbameinsfélags höfuðborgarsvæðisins skrifar:

Lesa meira

4. des. 2019 : Stuðningur við fagaðila sem vinna með börn eftir foreldramissi

Krabbameinsfélagið undirbýr nú opnun fræðslu- stuðnings- og handleiðslumiðstöðvar sem ætluð er fagaðilum sem vinna í nærumhverfi barna sem misst hafa foreldri. Samkvæmt gögnum frá Hagstofu Íslands má gera ráð fyrir að um 100 börn missi foreldri ár hvert.

Lesa meira

4. des. 2019 : Ljósabekkjanotkun helst óbreytt milli ára

Árlegri könnun á notkun ljósabekkja á Íslandi er nýlega lokið. Könnunin er framkvæmd af Gallup fyrir hönd samstarfshóps Geislavarna, Embættis Landlæknis, húðlækna og Krabbameinsfélagsins.

Lesa meira

2. des. 2019 : Rautt eða hvítt?

Aðventan er sá tími árs þegar margir leggja áherslu á að halda í ýmis konar hefðir, yfirleitt í hópi vina eða fjölskyldu. Hefðirnar eru af ýmsum toga svo sem jólahlaðborð og jólatónleikar svo eitthvað sé nefnt og oft er vín haft um hönd.

Lesa meira

29. nóv. 2019 : Býður hjúkrunarfræðingum í Bláa Lónið

Bergljót Inga Kvaran, yfirhjúkrunarfræðingur á Heilsugæslunni Höfða, var dregin út í vinkonuleik Krabbameinsfélagsins og Bleiku slaufunnar í ár og hlaut í verðlaun dekur fyrir 6 á Retreat Spa í Bláa Lóninu og óvissuferð á Lava Restaurant. Bergljót kom og sótti vinninginn í Skógarhlíðina í dag.

Lesa meira

Var efnið hjálplegt?