Birna Þórisdóttir 28. maí 2019

Hagnýt ráð í sólinni

Útfjólublá geislun sólar getur valdið margvíslegum skaða og eykur hættu á húðkrabbameini. Á Íslandi er sólin sterkust í júní og júlí en huga þarf að sólarvörnum frá miðjum apríl og fram í seinnipart september. Þessa dagana er sólin sterk og mikilvægt að verja sig.

Hvenær er sólin sterkust?

Um hásumar
Á Íslandi er sólin sterkust í júní og júlí en huga þarf að sólarvörnum frá miðjum apríl og fram í seinnipart september.

Um miðjan daginn
Á Íslandi er sólin sterkust klukkan rúmlega 13 og stór hluti varasamrar geislunar dagsins á sér stað milli klukkan 10 og rúmlega 16.

Ekki láta blekkjast af skýjuðum himni
Allt að 80% af útfjólublárri geislun sólar berst í gegnum ský.

Geislun til fjalla
Útfjólublá geislun eykst með aukinni hæð yfir sjávarmáli.

Mundu eftir endurkastinu frá vatni, sandi og snjó
Sem dæmi má nefna að snjór endurkastar allt að 85% af útfjólublárri geislun. Endurkastið getur skaðað húðina jafnmikið og bein geislun.

Kíktu á UV-stuðulinn
UV-stuðullinn er mælikvarði á magn útfjólublárrar geislunar. Verja ætti húðina þegar UV-stuðullinn er 3 eða hærri og jafnvel 2 eða hærri fyrir mjög ljósa og viðkvæma húð.  Geislavarnir ríkisins mæla gildi UV-stuðulsins með reglubundnum hætti á hverjum degi í Reykjavík.  UV-INDEKS er ókeypis app sem Danska krabbameinsfélagið og samstarfsaðilar þróuðu og segir það til um UV-stuðulinn út frá staðsetningu síma (er í App store og Google Play).

Hvernig ver ég mig?

Skuggi
Sækjum í skugga þegar sólin er sterkust. Athugum að oft kemst talsverð sól gegnum skugga, t.d. af trjám, og ekki er nóg að hluti líkamans sé í skugga.

Höfuðfat
Barðastórir hattar og önnur höfuðföt verja andlit, eyru og hnakka, en þessir staðir sólbrenna oft. Derhúfur og buff gera sitt gagn en verja ekki jafn marga staði og góður sólhattur.

Föt
Í sterkri sól er skynsamlegt að klæðast fötum sem hylja handleggi og fótleggi og ekki má gleyma öxlum og bringu.

Sólgleraugu
Góð sólgleraugu draga stórlega úr áreiti sólar á augun.

Sólarvörn
Engin sólarvörn veitir fullkomna vörn gegn geilsum sólar og líta ætti á hana sem viðbót við aðrar leiðir, svo sem að sitja í skugga, nota sólhatt, sólgleraugu og hyljandi fatnað, en ekki í stað þeirra. Nota skyldi sólarvörn sem verndar gegn bæði UVA og UVB geislum sólar með stuðulinn SPF 30 eða hærri. Sólarvörn á að bera á líkamann hálftíma áður en farið er í sól og endurtaka á 2-3 klukkustunda fresti, oftar ef maður þurrkar sér með handklæði eða er lengi í vatni. Svæði sem gleymast oft eru eyru, hnakki, bringa, axlir, hársvörður og handarbök. Gott er að nota varasalva með sólarvörn.

Verum klár á þessu

Sólbruni er augljóst merki um skaða af völdum sólar en það er möguleiki á skaða áður en húð hefur brunnið.

Börn og unglingar
Öll ráðin að ofan gilda einnig fyrir börn og unglinga, sem eru viðkvæmari fyrir skaða af völdum sólar en fullorðnir. Því þarf að gæta sérstaklega að sólarvörnum fyrir börn og unglinga, þ.e. passa að þau séu í skugga, í fötum sem skýla fyrir sólinni og noti sólarvörn. Börn undir eins árs ættu aldrei að vera í beinu sólarljósi.

Skoðaðu húðina og fylgstu með breytingum
Ef þú tekur eftir fæðingarblettum sem breyta um stærð, lögun eða lit, eru ósamhverfir, með hrúður eða sár, þig klæjar í eða nýr blettur myndast með þessum einkennum ættir þú að hafa samband við lækni. Sjá nánar um sortuæxli og önnur húðkrabbamein .

Forðumst ljósabekki
Ljósabekkir auka hættu á húðkrabbameinum, meðal annars sortuæxla sem eru alvarlegasta tegund húðkrabbameina. Notkun ljósabekkja er bönnuð á Íslandi fyrir börn og ungmenni undir 18 ára  og allir gera vel með því að forðast ljósabekkjanotkun.


Birt í maí 2019. Yfirfarið  júní 2023.


Fleiri nýjar fréttir

1. mar. 2024 : Við erum að kalla þig út, kall!

Við fögnum framförum í greiningu og meðferð en best er auðvitað ef hægt er að koma í veg fyrir krabbamein. Vísindin vísa okkur leiðina og rannsóknir sýna að 30 til 40% krabbameina tengjast lífsstíl. Það þýðir að ýmsar lífsvenjur, t.d. tóbaksnotkun, áfengisneysla, hreyfingarleysi, mataræði og fleiri þættir geta haft áhrif á líkurnar á ákveðnum tegundum krabbameina.

Lesa meira

29. feb. 2024 : Köllum kalla þessa lands út!

Mottumars, árlegt árvekni- og fjáröflunarátak tileinkað krabbameinum hjá körlum hefst í dag. Kallaútkall er yfirskrift átaksins í ár þar sem lögð er áhersla á forvarnargildi hreyfingar. Regluleg hreyfing dregur úr hættunni á krabbameinum, en allt of margir karlmenn hreyfa sig ekki nóg til að njóta þessara verndandi áhrifa. Það þarf ekki nema örfáar mínútur af hreyfingu á dag til að ná fram jákvæðum áhrifum.

Lesa meira

28. feb. 2024 : Upp með sokkana og í Mottumarshlaupið 2024

Komdu með í fyrsta Mottumarshlaup Krabbameinsfélagsins sem haldið verður á hlaupársdeginum 29. febrúar. Við lofum stuði og stemmningu um leið og við hreyfum okkur til stuðnings góðum málstað!

Lesa meira

27. feb. 2024 : Sjöunda árið í röð fær forsetinn fyrsta parið

Forseta Íslands, hr. Guðna Th. Jóhannessyni hefur frá árinu 2018 verið afhent fyrsta parið af Mottumarssokkunum sem seldir eru til styrktar Krabbameinsfélaginu í Mottumars, árlegu árvekni- og fjáröflunarátaki sem tileinkað er krabbameinum hjá körlum. Forsetinn hefur sýnt verkefninu ómetanlegan stuðning í gegnum árin.

Lesa meira

27. feb. 2024 : Mottumarssokkarnir hannaðir af AS WE GROW

Það eru þær Gréta Hlöðversdóttir, Snæfríð Þorsteins og Kamilla Henriau sem eru hugmyndasmiðirnir og hönnuðirnir á bakvið sokkana sem eru einstaklega fallegir. 

Lesa meira

Var efnið hjálplegt?