Brjóstakrabbameini, eins og flestöllum krabbameinum, er skipt í fjögur stig. Á stigi eitt til þrjú er krabbameinið staðbundið annaðhvort við brjóstið eingöngu eða hefur einnig borist í eitla í handarkrika. Krabbamein getur dreift sér með þrennum hætti. Það getur vaxið inn í aðliggjandi líffæri, eins og til dæmis í vöðva eða ferðast með blóð- og sogæðum og tekið sér bólfestu í öðrum líffærum. Þar getur það vaxið og myndað æxli t.d. í beinum, lifur, lungum eða heila. Oft eru tekin sýni t.d. úr æxli í lifur eða lungum til að staðfesta að hér sé um útsæði eða meinvarp frá brjóstakrabbameininu að ræða. Er þá talað um að æxlið í lifrinni sé meinvarp frá brjóstakrabbameini, en ekki lifrarkrabbamein sem er allt annar sjúkdómur og meðhöndlaður á annan hátt. Þegar svo er komið er í flestum tilvikum ekki hægt að lækna sjúkdóminn endanlega en einstaklingur getur samt lifað með þennan sjúkdóm jafnvel árum saman, allt eftir því hversu útbreiddur hann er. Einstaka sinnum finnst einn einstakur krabbameinshnútur utan brjósts og holhandar og er þess þá stundum freistað að fjarlægja hann með skurðaðgerð.

Aðalmeðferð við útbreiddu brjóstakrabbameini er lyfjameðferð. Þar sem krabbameinsfrumur þurfa að ferðast með æðum til að taka sér bólfestu annars staðar eru gefin lyf sem fara um allan líkamann í þeim tilgangi að drepa krabbameinsfrumurnar og þannig halda sjúkdómnum í skefjum þrátt fyrir að ekki hægt sé að lækna hann. Brjóstakrabbamein er eitt þeirra krabbameina sem svara vel lyfjameðferð. Það þýðir að mörg krabbameinslyf virka á þennan sjúkdóm, bæði lyf sem gefin eru í æð og einnig töflur. Þegar einstaklingur er kominn með útbreitt brjóstakrabbamein sem ekki er hægt að lækna er reynt að velja lyf með sem minnstum aukaverkunum. Þar verða oft fyrir valinu svonefnd andhormónalyf, ef krabbmeinið er næmt fyrir hormónum. Það eru töflur sem teknar eru daglega og hafa oft minni aukaverkanir en önnur krabbameinslyf sem gefin eru í æð. Öll hafa þessi lyf þó einhverjar aukaverkanir en mjög einstaklingsbundið er hvernig einstaklingar þola lyfin.

Þegar svona er komið leitar fólk oft eftir öðrum meðferðarúrræðum. Mikið framboð er á ýmsum jurtalyfjum og fæðubótarefnum. Þau eru þó mjög misjöfn af gæðum og geta verið hættuleg fólki sem tekur mörg önnur lyf samhliða. Oft getur læknirinn fundið upplýsingar um milliverkanir algengra jurta og krabbameinslyfja og er því nauðsynlegt að láta lækninn vita hvað er tekið inn. Einstaklingar með útbreitt krabbamein velja einnig oft að kollvarpa mataræði sínu og er það vel ef mataræði hefur verið slæmt og næringarsnautt áður, en mikilvægt að gæta meðalhófs.

Aðrir þættir sem þessir einstaklingar þurfa að huga að er regluleg hreyfing og andlegur stuðningur því mikilvægt er að einstaklingur geti lifað sem eðlilegustu lífi þrátt fyrir að vera með ólæknandi sjúkdóm. Einstaklingar eru mismunandi og það er ekki alltaf það sama sem hentar öllum, á meðan einn finnur sig í hópi annarra sjúklinga með svipuð vandamál þá finnst öðrum það ekki henta sér. Hér á Reykjavíkursvæðinu eru ýmis úrræði og staðir sem hægt er að benda á til stuðnings. Þá eru öflug krabbameinsfélög víða um land sem einnig er hægt að leita til.

Úr Fréttablaðinu, 1. nóvember 2007.

Agnes Smáradóttir er lyf- og krabbameinslæknir.