Í Bleika slaufu blaði Krabbameinsfélags Íslands sem fylgdi Fréttablaðinu þann 6. október var viðtal við Elísabetu Haraldsdóttur og Margréti Jónsdóttur, sem fóru til Suður-Afríku á eigin kostnað til að fylgjast með framleiðslu Bleiku slaufunnar.

Viðtalið

Bleika slaufan, sem seld er nú í október, var að þessu sinni framleidd í Suður-Afríku, í svonefndum Zulufadder-þorpum. Hver slaufa er einstök, handgerð úr perlum. Tvær íslenskar konur, Elísabet Haraldsdóttir og Margrét Jónsdóttir, buðust til að fara á eigin kostnað þessa löngu leið til að fylgjast með framleiðslunni fyrir Krabbameinsfélagið.

"Það eru norsk hjálparsamtök sem styðja þorpin, en um tvö þúsund norskar fjölskyldur leggja fram fé mánaðarlega. Þetta eru nokkur fámenn þorp eða húsaþyrpingar," segir Elísabet og Margrét bætir við: " Á þessu svæði hefur alnæmi gengið sem faraldur og í raun vantar heila kynslóð. Þarna eru eldri konur sem annast barnabörnin sín og munaðarlaus börn, sum alnæmissmituð."

Perluðu slaufur í leirkofum

"Ein kona er jafnvel með níu til tólf börn, sem hún veitir skjól og heldur heimili fyrir þau. Aðstæðurnar eru vægast sagt mjög erfiðar. Flestar hafa hvorki rafmagn né rennandi vatn," segir Margrét. "Sumrin eru mjög heit en veturnir geta orðið kaldir og þá veita litlir leirkofar ekki mikið skjól. Fólkið á ekki nógu góðan skjólfatnað, margir eiga ekki skó, og hafa kannski bara lítil teppi til að breiða yfir sig um nætur. Fólkið sefur á strámottum á gólfinu. Húsin eru illa farin og leka. En á flestum stöðum er mjög snyrtilegt og sópað umhverfis húsin. Mjög fáir karlmenn eru til staðar, þeir eru látnir, eða hafa látið sig hverfa."

"Hjálparsamtökin reka leikskóla og félagsheimili og leggja mikla áherslu á að skjólstæðingar þeirra, börnin, hljóti menntun til að geta framfleytt sér seinna," segir Elísabet. Yfirbyggingin er mjög lítil, skrifstofan er í bílskúr en einnig eru þau með þvottahús og geymslu fyrir fatnað."

Nú eru Zulufadder-samtökin byrjuð á atvinnuskapandi verkefnum fyrir konurnar. Perlusaumur er séreinkenni Zulu-kvenna. Ein kona fór á milli staða og sá um að slaufurnar væru rétt unnar. Síðan var tekið á móti slaufunum í litlu húsi. "Hver kona framleiddi 200 slaufur og þegar búið var að fara yfir slaufurnar og meta þær fengu þær strax milliliðalaust greitt fyrir í peningum. Síðan héldu þær áfram og perluðu næstu 200 slaufur og þannig koll af kolli. Í fyrsta sinn gátu þær keypt sér eitthvað, svo sem hænsn eða geitur til að geta brauðfætt börnin sín," segir Elísabet.

Konurnar grétu af gleði

En hvers vegna fóru þessar íslensku konur alla leið til Afríku? "Þegar ég frétti að Krabbameinsfélagið væri að láta framleiða slaufurnar í Suður-Afríku fannst mér eins og það væri verið að kalla á mig," segir Margrét. "Ásgerður Hauksdóttir, móðir mín, greindist með krabbamein 35 ára gömul og lést fimm árum síðar eftir harða baráttu. Í minningu hennar gerðist ég sjálfboðaliði fyrir Krabbameinsfélagið og lagði af stað í þessa ferð." Elísabet, frænka Margrétar, fór með henni og vissu þær í raun ekkert við hverju þær ættu að búast en eru báðar sammála um að þessi ferð hafi verið mikil lífsreynsla sem muni aldrei gleymast.

"Það var einstakt hvað var stutt í gleðina þrátt fyrir þær hörmungar sem konurnar höfðu mátt þola," segir Elísabet. "Sumar höfðu misst öll börnin sín, eiginmann, tengdabörn og systkini. Þær reyndu að halda fjölskyldunum saman og voru þakklátar fyrir þá aðstoð sem þeim var veitt. Það skipti þær gríðarlega miklu máli að fá vinnu við þetta."

Margrét og Elísabet heimsóttu fjölmörg Zulufadder-þorp og sáu hvernig konurnar komu saman til að vinna slaufuna. Þá sátu þær á gólfinu í leirkofanum, með börnin að leik í kring um sig, þær spjölluðu, sungu og gerðu að gamni sínu. "Það var sérstaklega ánægjulegt að finna þakklæti og gleði kvennanna. Þær hreinlega grétu af gleði þegar þær vissu að við vorum komnar að heimsækja þær frá landinu sem var að kaupa af þeim allar þessar slaufur. Það breytir þeirra sjá lfsmynd og var mjög gefandi að finna hina einlægu gleði og þakklæti þeirra til Íslendinga. Það má segja að við hjálpum þeim og að þær hjálpi okkur," segja Margrét og Elísabet að lokum.