Í dag, sunnudaginn 28. maí, birtist í Morgunblaðinu grein eftir Hauk Þorvaldsson, sem hann nefnir: “Starfsemi Krabbameinsfélags Íslands.” Þar sem í stóryrtri greininni gætir veigamikillar vanþekkingar og rangtúlkunar um ýmsa þætti í starfsemi félagsins og reynt er að vekja vantrú lesenda blaðsins á verkefnum og meðferð fjármuna frá þjóðinni, sé ég mig knúinn til að biðja Morgunblaðið að birta þessa athugasemd.
Greinarhöfundur hefur áður ritað greinar í Morgunblaðið þar sem hann gerir að umræðuefni mismunun á greiðslum fólks, sem leitar sér læknishjálpar á Landspítala-háskólasjúkrahúsi (LSH), eftir því um hvaða sjúkdóma er að ræða og í sumum tilfellum eftir því, hvar á spítalanum þjónustan er veitt. Hann hefur beint máli sínu til stjórnenda spítalans og einnig nýlega til ráðherra heilbrigðismála.
Í grein sinni í Mbl í dag kvartar höfundur undan því að Krabbameinsfélag Íslands sinni ekki nægilega vel hagsmunagæzlu fyrir krabbameinsgreinda á LSH og rökstyður það með fléttuskýringum, sem eiga við engin rök að styðjast. Samstarf KÍ við heilbrigðisyfirvöld og heilbrigðisstofnanir á Íslandi, þar á meðal við LSH, er og hefur alla tíð verið mjög gott. Því get ég hvorki fyrir mína hönd né stjórnar KÍ setið undir orðalagi greinarhöfundar þar sem segir: “Vinasamfélagið svínvirkar fyrir yfirstjórn LSH þannig að ekki heyrist múkk frá KÍ til að bæta aðstöðu okkar hóps innan LSH”.
Síðar í greininni er rætt um forvarnastarf krabbameinsfélaganna, sem um áratuga skeið hefur einkum beinzt gegn tóbaksnotkun með þeim árangri að verulega hefur dregið úr reykingum og sjúkdómum þeim tengdum á Íslandi. Höfundur segir orðrétt:”Þessi fræðslustarfsemi KÍ hefur stundum vakið hjá mér þá tilfinningu að KÍ sé uppsigað við tóbaksinnflytjendur í þessu landi. Kannski hafa þeir ekki viljað styrkja KÍ”. KÍ er líknarfélag, sem berst fyrir betri heilsu og bættum lífsgæðum landsmanna og nýtur til þess stuðnings frá einstaklingum og fyrirtækjum. Mér vitanlega hefur KÍ ekki leitað eftir styrkjum frá tóbaksinnflytjendum. Og enn segir: “Krabbameinsgreindur lungnasjúklingur fær það beint framan í andlitið að hann sé allt að því ekki þess verður að fá meðferð. Ég veit dæmi þess að þetta hefur valdið sjúklingum mikilli vanlíðan. En svona er fræðslustarf KÍ”. Viti greinarhöfundur um framkomu lækna við sjúklinga eins og hann lýsir hér, þá bið ég hann vinsamlegast að koma kvörtunum þar um til yfirmanna á þeirri stofnun, sem atvikið átti sér stað til að unnt sé að taka á málinu á viðeigandi hátt. Að öðrum kosti liggja saklausir undir grun.
Í niðurlagi greinarinnar reynir höfundur að sá fræjum vantrúar á meðferð fjármuna hjá KÍ. Aðdróttanir um slíkt eru alvarlegar og ærumeiðandi og geta varðað við lög. Það er þó trú mín að það sé ekki ætlun greinarhöfundar. Efnistökin koma á óvart þar sem höfundur rekur, í upphafi greinarinnar, réttilega markmið KÍ, sem tilgreind eru í lögum þess. Stjórnendur og starfsmenn KÍ og aðildarfélaga þess hafa frá upphafi starfað samkvæmt þessum markmiðum og notið til þess stuðnings þjóðarinnar, hvenær sem eftir honum hefur verið leitað og einnig stjórnvalda á hverjum tíma.
Árangur af starfsemi KÍ og aðildarfélaga þess er víða sýnilegur í þjóðfélaginu. Má þar nefna skipulagða leit að leghálskrabbameini og brjóstkrabbameini á fyrstu stigum, sem hefur ásamt bættri meðferð leitt til þess að batahorfur kvenna, sem greinast með þessa sjúkdóma á Íslandi, er með því bezta, sem þekkist. KÍ hefur séð um rekstur krabbameinsskrár frá árinu 1954 og er hún ein hin vandaðasta, sem til er. KÍ hefur í tvo áratugi rekið Rannsóknastofu í sameinda- og frumulíffræði, sem er þekkt fyrir góð vísindi langt út fyrir landsteinana en þar er unnið úr íslenzkum efnivið. Í tengslum við rannsóknastofuna er öflugt samstarf við Háskóla Íslands, sem skilað hefur mörgum nemum með BS, MS og doktorsgráður. Jafnlengi hefur KÍ rekið Heimahlynningu, sem var brautryðjendaverkefni og hefur nýverið flutzt á LSH.
Innan vébanda KÍ eru 23 svæðafélög og alls 17 “stuðningshópar” einstaklinga, sem greinzt hafa með krabbamein og fjölskyldna þeirra. Starfsemin byggist að miklu leyti á sjálfboðastarfi, og er drifin áfram af áhuga og fórnfýsi. KÍ hefur í samvinnu við aðra keypt átta vel útbúnar íbúðir í næsta nágrenni við LSH þar sem fólk af landsbyggðinni getur dvalið meðan það leitar sér lækninga í Reykjavík, vegna krabbameins. KÍ kemur að rekstri sjö þjónustumiðstöðva á landsbyggðinni þar sem svæðafélögin halda úti þjónustu og ráðgjöf fyrir landsmenn. Þá má enn minna á útgáfustarfsemi og heimasíðu KÍ og auk þess viðamikið fræðslu- og forvarnastarf, sem um langt skeið var unnið í samvinnu við skólana í landinu og síðar Tóbaksvarnarnefnd og nú síðast Lýðheilsustöð.
Uppbyggileg gagnrýni og aðhald er af hinu góða og leyfi ég mér að vona að slíkur hafi verið tilgangur Hauks Þorvaldssonar. Þar sem hann hefur gefið til kynna áhuga á starfsemi KÍ þá hafa stjórnendur félagsins boðið honum að heimsækja félagið í Skógarhlíð 8, í húsið sem þjóðin gaf, til að kynna sér af eigin raun starfsemina, sem þar fer fram.
Birt í Morgunblaðinu.
Höfundur er formaður stjórnar Krabbameinsfélags Íslands og jafnframt yfirlæknir í lyflækningum krabbameina á Landspítala-háskólasjúkrahúsi